روشهای مختلف تامین سرمایه جهت اجرای طرحها

.

تامین سرمایه مناسب و به موقع جهت اجرا و بهره برداری از طرحها از مهمترین وظایف مدیران دستگاههای اجرایی و کارفرمایی و همچنین مدیران شرکتهای پیمانکاری و سرمایه گذاران می باشد .

تامین سرمایه با توجه به نوع و ماهیت پروژه ها و اهداف کارفرما و میزان سرمایه گذاری ارزی و ریالی مورد نیاز طی دوره طراحی و ساخت و بهره برداری و نیز شرایط روز حاکم بر کشور و همچنین توان تامین مالی کارفرما و سرمایه گذار و امنیت سرمایه گذاری و نوع تضامین متفاوت خواهد بود . بدیهی است که دوره بازگشت سرمایه و نرخ بازده داخلی سرمایه گذاری همچنین میزان ریسک سرمایه گذاری و در نهایت میزان جذابیت سرمایه گذاری در مقایسه با نرخ سود سالانه سایر بازارها از جمله بانکها و بازار بورس و نظایر آن در تصمیم گیری سرمایه گذار برای ورود به طرح از اهمیت بسزایی برخوردار است .

به طور خلاصه تامین سرمایه به یک یا چند روش زیر صورت می گیرد :

تامین سرمایه توسط شرکای شرکت ( سهامداران )

اخذ تسهیلات از بانکهای داخلی

جذب سرمایه گذاران حقیقی و یا حقوقی

اجرای پروژه به صورت مشارکتی و شریک شدن دو یا چند نفر به نسبت میزان آورده و هزینه کرد

اخذ وام از بانکهای خارجی با توجه به شرایط کشور و میزان حمایت کارفرما

 LC  ریالی و ارزی 

تامین سرمایه از طریق بازار بورس و اوراق بهادار

استفاده از انتشار اوراق مشارکت

تامین بخشی از سرمایه از طریق پیش فروش و واگذاری در حین کار به ویژه در پروژه های تجاری اداری و مسکونی

تامین بخشی از سرمایه مورد نیاز از طریق تهاتر با ملک

فروش سهام طرح

سایر روشهای متداول تامین سرمایه

 

بهترین روش تامین سرمایه

مقایسه روشهای مختلف تامین سرمایه و انتخاب مناسب ترین روش تابع پارامترها و متغیرهای مختلفی است . در مواردی که امکان اخذ تسهیلات از بانکهای داخلی و نیز خارجی با نرخ بهره و شرایط بازپرداخت مناسب به راحتی میسر باشد این شیوه تامین سرمایه ترجیح دارد . نرخ بهره سالیانه تسهیلات ریالی در این صورت بایستی کمتر یا حداکثر مساوی نرخ سود سپرده یکساله نزد بانکهای ایرانی باشد .

در حال حاضر نرخ سود سپرده های یکساله 18 درصد و نرخ تسهیلات بانکهای مختلف بین 21 تا 25 درصد است . برای سپرده های ارزی نرخ سود حدود 8 تا 10 درصد است .

در مواردی که بخشی از سرمایه از طریق تهاتر با ملک انجام می شود قیمت واگذاری ملک به سرمایه گذار و سازنده بایستی بین 10 تا 15 درصد کمتر از قیمت کارشناسی روز ملک باشد . در غیر این صورت نرخ سود سرمایه گذاری طی دوران ساخت بایستی در هزینه ها اعمال شود .

در مواردی که تامین سرمایه مورد نیاز از طریق واگذاری سهام صورت می گیرد بهتر است ابتدا نسبت به انجام تشریفات ثبت شرکت سهامی عام جهت طرح اقدامات لازم صورت گیرد و پس از آن شرکت در بازار بورس پذیرفته شود تا قیمت گذاری و خرید و فروش سهام شکل قانونی به خود گرفته و شفافیت کافی در تامین سرمایه وجود داشته باشد و مشکلاتی که برای برخی شرکتهای شناخته شده همچون پدیده رخ داد پیش نیاید .

 

توجیه اقتصادی سرمایه گذاری

عوامل متعددی در توجیه پذیری سرمایه گذاری موثرند . حجم و نحوه سرمایه گذاری ، دوره طراحی ساخت و بهره برداری و در نهایت دوره بازگشت سرمایه ( نقطه سر به سر ) و نرخ بازده داخلی .

به طور کلی هر چه دوره بازگشت سرمایه کوتاه تر و نرخ بازده داخلی بیشتر باشد طرح از توجیه اقتصادی مناسب تری برخوردار بوده و سرمایه گذاری جذابیت بیشتری برای سرمایه گذار خواهد داشت .

نرخ بازده داخلی سرمایه گذاری در کشورهای توسعه یافته که نرخ تورم و ریسک سرمایه گذاری در آنها پایین است در حدود 10 تا 15 درصد است اما در کشوری چون ایران نرخ بازده داخلی با تورم و نرخ سود سپرده های بانکی سنجیده می شود و بایستی بیش از حداقل بازده جذاب باشد که در زیر تشریح می شود .

 

حداقل نرخ بازده جذاب سرمایه گذاری

اشخاص حقیقی و حقوقی که سرمایه مناسبی در اختیار دارند ، شیوه های مختلف سرمایه گذاری و کسب سود را در زمانهای مختلف مورد بررسی و مطالعه قرار می دهند . به عنوان نمونه سپرده گذاری در بانکها ریسک چندانی ندارد اما میزان سودآوری آن بین 18 تا 20 درصد طی سال است . سرمایه گذاری در بازار بورس از طریق خرید سهام شرکتهای پذیرفته شده در بورس همراه با ریسک بوده و میزان سودآوری با نوسانات شدید همراه است ضمن اینکه احتمال زیان هم وجود دارد ، همانند اتفاقی که طی سال 1395 برای سهامداران بانکهای بزرگ کشور رخ داد .   

با توجه به توضیحات فوق ، حداقل نرخ بازده جذاب سرمایه گذاری را می توان به صورت زیر تعریف نمود :

حداقل نرخ بازده جذاب =

( نرخ سود سالانه سپرده گذاری در بانک ) + ( ریسک سرمایه گذاری طرح )

 

نرخ سود سالانه سپرده ها نزد بانکهای ایرانی در حال حاضر بین 18 تا 20 درصد می باشد .

ریسک سرمایه گذاری در طرح مورد نظر سرمایه گذار تابع پارامترهای مختلفی است . به ویژه در طرحهای بزرگی که مراحل طراحی ، سرمایه گذاری و ساخت و نصب ، بهره برداری طی یک دوره 10 تا 25 ساله و در نهایت انتقال به کارفرما را شامل می شود ، بسیار پیچیده و حساس است و سرمایه گذاری در چنین طرحهایی با ریسک بالاتری همراه است زیرا احتمال اینکه درآمدهای پیش بینی شده در سالهای مختلف محقق نشود و یا هزینه ها در سالهای آتی افزایش یابد و قوانین و شرایط دستخوش تغییراتی شود همواره وجود خواهد داشت .

در طرحهای احداث مجتمع های اقامتی و توریستی ، جذب مسافر و گردشگر داخلی و خارجی در فصول مختلف سال و شرایط متفاوت بین المللی دستخوش تغییرات می شود . در احداث مجتمع های تجاری ، اداری و مسکونی نیز احتمال بروز رکود و یا تداوم رکود در بازار ملک وجود دارد . همانند شرایطی که از سال 1392 تا بهار 1396 بر بازار ملک حاکم بوده است . بنابر این درآمد حاصل از فروش واحدها ی احداثی بایستی واقع بینانه برآورد شوند .

از طرف دیگر اوضاع اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی کشور نیز در برآورد ریسک سرمایه گذاری موثر است .

در کشورهای با امنیت بالا و با ثبات سیاسی ریسک سرمایه گذاری به طور طبیعی پایین تر است .

با توجه به توضیحات فوق ریسک سرمایه گذاری در ایران که در بین کشورهای خاورمیانه از ثبات و امنیت مناسبی برخوردار است با توجه به نوع طرح بین 5 تا 8 درصد برآورد می شود . بنابر این حداقل نرخ بازده جذاب سرمایه گذاری در ایران بین 23 تا 30 درصد در نوسان خواهد بود .

برای تصمیم گیری در خصوص سرمایه گذاری در یک طرح مشخص ، میزان هزینه ها و درآمدها طی سالهای مختلف طراحی ، ساخت و بهره برداری برآورد می شود . سپس جدول جریان نقدینگی ( تفاوت درآمد و هزینه ) محاسبه می گردد . هزینه ها با علامت منفی در جدول منعکس می شوند . سپس به کمک نرم افزار نرخ بازده داخلی سرمایه گذاری محاسبه می گردد . برای محاسبه دوره بازگشت سرمایه نیز جریان نقدینگی تجمعی محاسبه شده و زمان نقطه سر به سر محاسبه می گردد .

هر چه نرخ بازده داخلی سرمایه گذاری در یک طرح از 30 درصد بیشتر باشد ، جذابیت سرمایه گذاری بیشتر خواهد بود . به عنوان نمونه ، سرمایه گذاری در یک طرح احداث نیروگاه گازی تولید همزمان برق و حرارت CHPبه ظرفیت 8 مگاوات ، دوره بازگشت سرمایه حدود سه سال و نرخ بازده داخلی سرمایه حدود 41 درصد به دست آمده است که با توجه به اوضاع اقتصادی چند سال اخیر سرمایه گذاری بسیار مناسبی است . توضیح اینکه خرید زمین جهت احداث نیروگاه در هزینه ها منظور نشده است .

 

سید فتح الله صدری زاده